نتایج جدیدترین پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهد از هر ۱۰۰ نیروی شاغل در بازار کار ایران تنها ۱۷ نفر بر اساس استعدادها، توانمندی‌ها و علایق خود فعالیت حرفه‌ای داشته و مابقی روزمرگی می‌کنند.
به گزارش حقوق نیوز به نقل از آرمان، کارشناسان می‌گویند بازار کار ایران بر اساس توانمندی‌ها، استعدادها، علایق و تخصص شکل نگرفته و تقریبا می‌توان گفت در بیشتر مواقع افراد در جایگاه‌های واقعی خود قرار ندارند. بسیاری شغل خود را تنها یک منبع درآمد برای گذران زندگی می‌دانند و تنها بخش کوچکی از نیروهای کاری کشور در رشته‌های مورد علاقه خود وارد شده‌اند. همچنین تقسیم مشاغل بر مبنای صلاحیت حرفه‌ای افراد و درجه‌بندی میزان توانمندی‌ها و تخصص انجام نمی‌شود و در بسیاری از موارد رانت، آشنابازی، شرایط خاص افراد و مانند آن برای واگذاری تصدی‌های شغلی مورد توجه قرار می‌گیرد. این مساله امروز نه تنها در بخش دولتی، بلکه در بخش خصوصی نیز رواج پیدا کرده است. بسیاری با اینکه مشاغلی را دارند ولی فکر می‌کنند حقشان بیشتر از آن است و دست‌هایی در کار بوده تا آنها نتوانند به جایگاه واقعی خود برسند. همچنین بسیاری از افراد فکر می‌کنند استعدادها و توانمندی‌های آنها در محیط‌های کاری نادیده گرفته می‌شود و به صورت کلی ضوابطی در تقسیم موقعیت‌های شغلی وجود ندارد و تصمیم‌گیری‌ها در بیش از ۹۰ درصد موارد، سلیقه‌ای است. اینکه این فکر به صورت مستمر و مداوم با بسیاری از نیروهای شاغل در بازار کار ایران و بدنه اقتصاد همراه است، باعث افت شدید بهره‌وری شده است. هر چند عوامل دیگری مانند پایین‌بودن حقوق و دستمزد نیروی کار نیز در افت بهره‌وری نقش مستقیمی دارد، اما کارشناسان معتقدند وجود این تفکر در بازار کار که طی آن افراد می‌گویند باید در جایگاه بالاتری باشند، نیز در انجام نشدن مناسب وظایف شغلی موثر است.
آیا از جایگاه شغلی خود رضایت دارید؟
اینکه طی‌کردن پله‌های ترقی و دستیابی به جایگاه‌های بهتر شغلی هیچ ارتباطی با میزان سواد، تخصص، مهارت‌ها و سوابق افراد نداشته باشد، موضوعی است که در بخش بزرگی از بنگاه‌های کشور دیده می‌شود. هرچند قانونگذار برای حل این مساله، طبقه‌بندی مشاغل و بحث رتبه‌های شغلی بر اساس سنوات و تجارب و سایر توانمندی‌های افراد را در نظر گرفته ولی عدم اجرای آن توسط بسیاری از واحدهای اقتصادی کشور، باعث دامن‌زدن به تفکر رایج در بین شاغلان شده و این فکر به صورت مداوم با بسیاری است که حق شغلی آنها پایمال شده است. یک کارشناس عالی بازار کار با بیان اینکه اقتصاد مقاومتی یک اقتصاد دانایی‌محور است گفت: لازمه جدا شدن اقتصاد ایران از منبع محوری این است که عواملی که می توانند اقتصاد منبع محور را به اقتصادهای متعالی تبدیل کنند شناسایی کنیم که یک مورد اصلی آن منابع انسانی است. مسلم خانی اظهارداشت: اگر بخواهیم دو معمار را از یکدیگر تشخیص بدهیم، کافی است از آنها بخواهیم یک تیغه دیوار را بسازند و کار یکسانی را انجام بدهند اما ممکن است نتیجه متفاوت باشد و در اینجا نقش عامل انسانی خودنمایی می‌کند.
اشتغال ۸۳ درصد شاغلان با استعداد آنها ارتباطی ندارد
به گفته خانی، با اینکه در حال حاضر بیش از چهار میلیون و ۵۰۰ هزار دانشجو داریم اما باید پرسید آیا این تعداد مدرک تحصیلی همسو با استعدادها و علایق افراد بوده و لزوما کسانی که مدارک تحصیلی از کاردانی تا بالاتر از دکترا دارند، تحصیلاتشان متناسب با انگیزه‌هایشان بوده است؟ مسلما پاسخ به این سوالات منفی است. این کارشناس عالی بازار کار اظهارداشت: حال چگونه می‌توانیم اقتصاد کشور را مردمی کنیم و از منبع‌محوری جدا شویم. یک راهکار آن سپردن امور به نیروی کار حرفه‌ای است و افرادی که متناسب با استعدادها و علایق خود کار می‌کنند. او گفت: در راستای توسعه نیروی کار حرفه‌ای چند کلیدواژه مهم وجود دارد. یک مورد طراحی و اجرای الگوی شناسایی و هدایت استعداد حرفه‌ای در ایران است و باید بتوانیم کشف استعداد را از مرحله کودکی انجام دهیم و افراد در مدارس و مهدکودک‌ها در راستای علایق و استعدادها آموزش ببینند. خانی تصریح کرد: در حال حاضر از ۱۰۰ نیروی کار کشور ۸۳ نفر کاری را انجام میدهند که با علاقه و استعدادها و مهارت آنها مطابقت ندارد و تنها ۱۷ نفر نیروی کار ماهر هستند، ولی این مطالعه در ژاپن انجام شده و نشان داده که ۶۷ نفر از هر ۱۰۰ نیروی کار، حرفه‌ای و در راستای علایق و توانمندی‌های خود مشغول به کار هستند. این کارشناس عالی بازار کار اظهارداشت: در ژاپن دقیقا افراد کاری را انجام میدهند که برای آن ساخته شده‌اند؛ بنابراین افراد باید در مسیر پیشرفت و استعدادهای خود قرار بگیرند.
این کارشناس عالی کارآفرینی افزود: یک دلیل اینکه افراد زیادی در بخش‌های مختلف اقتصاد ایران جذب شده، اما تحولی ایجاد نشده است؛ این است که ما متاسفانه شناسایی و هدایت استعداد حرفه‌ای را در ایران نداریم و نتوانستیم جانمایی درستی برای نیروی کار داشته و از آنها به عنوان نیروی کار حرفه‌ای استفاده کنیم. خانی ادامه داد: اگر بتوانیم بخش مهمی از بازار کار کشور را در اختیار نیروی کار حرفه‌ای قرار دهیم بهره‌وری بیشتری داریم و در این زمینه الزاماتی برای تربیت نیروی کار حرفه‌ای نیاز داریم. در قالب نظام صلاحیت حرفه‌ای که در ایران فعلا وجود ندارد، در بسیاری از موارد پزشکان در حوزه ساخت‌وساز فعالیت دارند و فارغ‌التحصیلان کشاورزی در زمینه حسابداری مشغول هستند.
