نمایندگان مجلس امروز در حالی نشست علنی خود را پشت سر گذاشتند که کارشناسی‌ترین گزارش پارلمان قرائت شد و «یک فوریت» طرح هسته‌ای به تصویب رسید.

به گزارش خبرنگار پارلمانی خبرگزاری فارس،‌ نشست علنی صبح امروز (یکشنبه) نمایندگان مجلس شورای اسلامی صبح امروز پس از جلسه غیرعلنی یک‌ساعته به ریاست علی لاریجانی رئیس مجلس و با تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید آغاز شد.

 244 نفر از وکلای ملت در صحن علنی حضور دارشتند که بر این اساس کرسی 43 نماینده مجلس خالی بود.

*بررسی گزارش کمیسیون ویژه بررسی برجام در دستور کار جلسه علنی امروز پارلمان

علی لاریجانی رئیس مجلس در آغاز صحن علنی در توضیحاتی درباره نشست غیرعلنی پارلمان گفت: جلسه علنی مجلس مقداری با تأخیر آغاز شد، در نشست غیرعلنی درباره موضوع هسته‌ای و برجام بحث و تبادل‌نظر کردیم.

*اعلام انصراف کامران از سؤال خود از وزیر صنعت

حسن کامران نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی از سؤال خود از محمدرضا نعمت‌زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت انصراف داد.

محمدحسین فرهنگی عضو هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی انصراف کامران از سؤال خود از نعمت‌زاده را در آغاز جلسه علنی امروز یکشنبه 12 مهر اعلام کرد.

*گزارش کمیسیون برجام در صحن علنی مجلس قرائت شد

سیدحسین نقوی نماینده مردم ورامین و سخنگوی کمیسیون ویژه بررسی برجام در مجلس شورای اسلامی در نشست علنی امروز (یکشنبه) پارلمان گزارش کمیسیون متبوعش را قرائت کرد.

متن کامل این گزارش به شرح ذیل است:

در اجرای ماده (44) آیین‌نامه داخلی گزارش کمیسیون ویژه بررسی برجام، نتایج و پیامدهای آن که با حضور اعضای محترم تیم مذاکره‌کننده، کارشناسان، حقوقدانان و صاحب‌نظران در جلسات متعدد مورد بررسی قرار گرفت و نهایتاً در جلسه روز شنبه مورخ 11/7/1394 به‌تصویب رسیده است، جهت قرائت در صحن علنی مجلس شورای اسلامی تقدیم می‌گردد.

رئیس کمیسیون ویژه بررسی برجام، نتایج و پیامدهای آن

علیرضا زاکانی

بسم الله الرحمن الرحیم

الف) مقدمه و نکات کلی گزارش

1. «کمیسیون ویژه بررسی برجام، نتایج و پیامدهای آن» در مجلس شورای اسلامی، با استعانت از خداوند سبحان، توسل به اهل بیت معصومین (علیهم‌السلام) و در عمل به رهنمود رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) مبنی بر دقت نظر در بررسی نتایج مذاکرات و با توجه به مسؤولیت قانونی خود در نمایندگی از مردم شریف ایران اسلامی، طی بیش از 40 روز با برگزاری جلسات متعدد با تیمهای مذاکره‌کننده هسته‌ای، مقامهای مسؤول عالی‌رتبه کشوری و لشگری، استادان دانشگاه و کارشناسان مختلف، به بررسی متن نهائی‌شده مذاکرات تحت عنوان برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) میان ایران و گروه 1+5 و قطعنامه 2231 پرداخت. این کمیسیون توفیق یافت 170 ساعت جلسه کاری داشته باشد که 56 ساعت آن با مسؤولان تیم مذاکره‌کننده وزارت امور خارجه و سازمان انرژی اتمی، تأییدکنندگان و نقادان مرتبط و متخصصین و اندیشمندان کشور و 50 ساعت نشست اعضای کمیسیون و 9 ساعت جلسات هیأت رئیسه بود؛ 15 جلسه کمیته های تخصصی خود را به میزان 32 ساعت با وقت گذاری مناسب برای جلسات متعدد با کارشناسان و متخصصین امر و بررسی اسناد و نتایج آنها تشکیل دهد؛ 23 ساعت بازدید میدانی از سایت های غنی‌سازی شهید علی‌محمدی در فردو و شهید احمدی روشن در نطنز و راکتور تحقیقاتی و کارخانه تولید آب سنگین اراک داشته باشد و جلسات کارشناسی با عزیزان فعال و مسؤولان آنها در کنار بررسی کارهای انجام‌شده توسط سایر مجموعه‌های مسؤول و تخصصی در کشور برگزار نماید و با دقت در گزارش‌های ایشان نتایج ذیل را صرفاً بر مبنای مصالح انقلاب و منافع ملی تقدیم رهبر فرزانه و اندیشمندمان حضرت امام خامنه‌ای (دامت برکاته) و ملت رشید و آگاه ایران اسلامی نماید تا اندکی از نعمت عظیم به امانت گذاشته‌شده نزد نمایندگان مجلس شورای اسلامی ـ که با تلاش و مجاهدت بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(رحمه‌الله‌علیه) و شهیدان انقلاب به دست آمده ـ را پاس دارد و با ارائه گزارشی مختصر و متقن، زمینه آگاهی بخشی، اعلام نظر و تقنین نمایندگان محترم را در این باره فراهم آورد و ان‌شاءالله بکوشد تا در اسرع وقت گزارش تفصیلی خویش را با اسناد پیوست تقدیم مسؤولان، نخبگان و آحاد مردم شریف ایران نماید.

2. تلاش کمیسیون در این مدت بر این بوده است که درکی دقیق از متن فراهم شده به دست‌آورد، بی‌طرفانه، دقیق و همه‌جانبه به بررسی آن بپردازد، دیدگاههای موافق و مخالف را بشنود، اسناد و اظهارات مرتبط را بررسی کند و در نهایت به یک داوری کلان و قابل اتکا از برجام دست یابد.

3. اصول حاکم بر بررسی کمیسیون برگرفته از نقش مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی و دیدگاهها و رهنمودهای بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی و خلف صالح او و مبتنی بر یک نگاه همه‌جانبه نسبت به آن بوده است. کمیسیون بر این باور بوده است که پایه استراتژی نظام اسلامی در مدیریت فرآیند مذاکرات، تثبیت کامل حقوق هسته‌ای ایران طبق مقررات بین‌المللی به‌ویژه حق غنی‌سازی صنعتی و حفظ چرخه تحقیق و توسعه هسته‌ای همزمان با رفع کامل و پایدار همه تحریم‌ها و محدودیت‌های غیرقانونی اعمال‌شده علیه ملت ایران در پرونده هسته‌ای بوده است. این دو اصل، معیار اصلی کمیسیون برای داوری درباره متن برجام بوده است.

4. کمیسیون برجام در طول فرآیند بررسی خود اصل را بر آن گذاشته است که تیم مذاکره‌کننده ـ که از اعتماد رهبر معظم انقلاب اسلامی و پشتیبانی ملت برخوردار بوده است ـ در طول دو سال گذشته تمام ظرفیت ممکن خود را برای تدوین یک استراتژی مناسب برای صیانت از منافع ملی انجام داده و مذاکرات را تحت اشراف مقامهای عالی کشور بر این اساس پیش برده است. کمیسیون عقیده دارد خروجی این فرآیند، دارای نقاط قوت و ضعف مهمی است و متضمن فرصتها و تهدیدهایی برای آینده انقلاب و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران است. کمیسیون تلاش کرده است این موارد را به‌دقت شناسایی کرده، ضمن تثبیت قوتها و بهره‌گیری از فرصتهای پیش‌رو، برای نقاط ضعف و زمینه‌های تهدید آن چاره‌جویی کند و لذا از این منظر کمیسیون خود را در طول و مکمل مجاهدت و تلاش تیم مذاکره‌کننده، مقوم دستاوردها و مصحح اشکالات متن و نتایج و پیامدهای آن می‌داند و بر خود لازم می‌داند - فارغ از هر نتیجه منبعث از این گزارش- قریب دو سال فعالیت مجدانه تیم مذاکره‌کننده را مورد قدردانی خویش قرار دهد.

5. کمیسیون در طول فرآیند بررسی خود، بی‌اعتمادی نسبت به آمریکا و اعتماد به مسؤولان کشور به‌ویژه تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای را مهمترین اصل راهنمای خویش قرار داده است. لذا کمیسیون ابتدا در مواردی که متن برجام و قطعنامه و سایر اسناد موجود از صراحت و شفافیت کافی برخوردار است، متن را مبنای گزارش خود قرار داده است و در موارد ابهام یا در مواردی که متن برجام دارای مشکل به نظر می¬رسیده، اظهارات رسمی مقامات کشور را مبنا قرار داده است. جمع‌بندی کلی کمیسیون آن است که مجموعه نقاط ضعف برجام و قطعنامه 2231، محصول تلاش آمریکا برای تبدیل کردن برجام به ابزاری برای مهار راهبردی ایران و همچنین ایجاد زیرساختی برای نفوذ در کشور به بهانه فضای پسابرجام بوده است. بنابراین کمیسیون به همین دلیل، مواضع رسمی مقامها و کارشناسان آمریکایی مرتبط با موضوع را از زمان جمع‌بندی مذاکرات تاکنون- خصوصاً در دو ماه گذشته- به‌طور مستمر و جدی رصد و ارزیابی نموده است، لذا در صورت هرگونه تهدید نسبت به منافع جمهوری اسلامی ایران در قالب برجام، حق مجلس شورای اسلامی را برای اتخاذ تصمیمات مقتضی محفوظ می‌داند.

6. کمیسیون ویژه برجام معتقد است که یک مأموریت کم‌نظیر تاریخی برعهده دارد؛ چرا که ارزیابی سندی را برعهده گرفته است که یکی از منازعات تاریخی ایران اسلامی در حوزه امنیت ملی (پرونده هسته‌ای) را با اصلی‌ترین دشمن آن یعنی آمریکا تعیین تکلیف می‌کند، به همین دلیل کمیسیون تلاش کرده است علاوه بر فهم دقیق ابعاد مختلف برجام با کوشش برای کاهش تهدیدات آن، روشی مناسب برای پاسخ‌دهی به تاریخ و نسلهای آینده کشور که قاعدتاً درباره این توافق پرسش‌هایی مهم مطرح خواهند کرد، فراهم آورد.

7. کمیسیون سعی نمود با دقت در سیاست¬های کلی و خطوط قرمز نظام اسلامی پیرامون مذاکرات و نتایج اولیه صورت‌گرفته و با مرور الزامات مرتبط قانونی در این خصوص بررسی خویش را انجام دهد و به منظور ارائه گزارشی دقیق از رخداد مدنظر و نتایج آن، متن اسناد موجود را ـ که تنها «برجام» و «قطعنامه 2231» از مجموع اسناد مطرح‌شده پیرامون پرونده هسته‌ای به کمیسیون واصل شد ـ ملاک قرار داده و با بهره‌گیری از خرد جمعی به استنتاج مسائل پرداخت و در مواقف دارای ابهام یا مورد ادعای دشمن، تفسیر تیم مذاکره‌کننده و اسناد ارسالی از سوی ایشان را مبنا قرار دهد. به همین منظور ضمن درخواست اسناد مذاکرات، 40 سؤال درباره ابهامات برای وزارت امورخارجه و 20 سوال برای سازمان انرژی اتمی ارسال شد. لازم است از ارسال پاسخ به سؤالات خواسته‌شده توسط سازمان انرژی اتمی تشکر نموده و اعلام می‌دارد که تا لحظه تنظیم این گزارش اسناد و پاسخ به سؤالات درخواستی از وزارت امور خارجه ـ علی‌رغم مکاتبات مکرر ـ به کمیسیون واصل نشده است.

8. کمیسیون با حسن استفاده از فرصت حضور مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آقای یوکیا آمانو در ایران از دولت محترم درخواست کرد زمینه حضور ایشان را در جلسه کمیسیون فراهم آورد که همین¬جا از مساعدت وزارت امورخارجه قدردانی می‌نماید که زمینه‌ساز بیان رودرروی بخش کوچکی از ظلم روا داشته‌شده در حق مردم شریف ایران اسلامی و بیان مطالبات بحق مردم ستمدیده جهان به‌ویژه ایران عزیز توسط موکلان ملت از مدیرکل آژانس شد و نمایندگان مردم توانستند مسؤولیت خطیر این نهاد بین‌المللی را به بالاترین مقام آن یادآور شده، بی‌اعتمادی و اعتراض خود را نسبت به رفتارها و اقدامات آژانس در 12 سال گذشته بیان دارند و با او اتمام حجت کنند. در پایان جلسه، علاوه بر بیان خط قرمز مهم کمیسیون درباره مسائل دفاعی و امنیتی و لزوم حفظ عزت بالای ایران اسلامی، پنج خواسته مهم کمیسیون از آژانس به شرح ذیل بیان شد:

1-8. برخورد غیرسیاسی، فنی و شفاف آژانس با مسأله هسته‌ای ایران

2-8. حفظ اطلاعات هسته‌ای محرمانه ایران

3-8. کمک به توسعه فناوری هسته‌ای ایران

4-8. تسهیل تحقیق و توسعه دانش هسته‌ای در ایران

5-8. لزوم تلاش بیشتر آژانس در جهت خلع سلاح هسته‌ای جهانی و آغاز آن از منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا

در نتیجه این جلسه مدیرکل آژانس به کمیسیون اطمینان داد که اولاً پرونده مسائل باقیمانده از گذشته در پرونده هسته‌ای ایران (pmd) را تا پایان سال جاری میلادی مختومه نماید؛‌ ثانیاً از انتشار هرگونه اطلاعات محرمانه فنی و نیروی انسانی کشور در حوزه هسته‌ای خودداری کند و ثالثاً پرونده هسته‌ای ایران را تنها بر مبنای فنی بررسی نموده، از دخالت دادن نگاههای سیاسی در آن پرهیز نماید.

ب) بررسی جنبه حقوقی برجام

1. کمیسیون معتقد است ـ صرف‌نظر از بحثهای حقوقی مبنی بر اینکه برجام توافقی حقوقی است یا سیاسی ـ در متن برجام و ضمیمه‌های آن تعهداتی برای طرفین ذکر گردیده به نحوی‌که تعهدات طرف ایرانی روشن و صریح بوده،‌ اقدامات اجرائی آن نیز توسط آژانس بین‌المللی انرژی راستی‌آزمایی می‌گردد اما تعهدات سایر طرفها با توجه به احکام پیچیده مندرج در آن دچار آسیبهای جدی است. بدیهی است در صورت عدم اجرای تعهدات توسط سایر طرفها، جمهوری اسلامی ایران حق هرگونه تصمیم‌گیری در جهت منافع ملی کشور را برای خود محفوظ می‌دارد. در خصوص قطعنامه 2231 نیز ـ که ظاهراً تنها پشتوانه حقوقی قابل ذکر برای برجام است ـ دولت جمهوری اسلامی ایران به صراحت اعلام کرده است به برخی بخشهای آن از جمله در موضوعات دفاعی و امنیتی پای‌بند نخواهد ماند و این اعلام در اسناد سازمان ملل نیز ثبت گردیده است. کمیسیون در مجموع، برجام را یک توافق سیاسی میان دولت جمهوری اسلامی ایران و سایر طرفهای مذاکره (کشورهای 1+5 و اتحادیه اروپا) دانسته و بر این باور است که دولت محترم باید زیرساختهای هسته‌ای و دستاوردهای آن را با تمام تمهیدات لازم، مورد مراقبت جدی قرار داده تا در صورت نقض عهد از سوی طرف مقابل، تصمیمات مقتضی مبنی بر منافع ملی اتخاذ نماید.

2. کمیسیون در مجموع به این جمع‌بندی رسیده است که نظر دولت محترم درباره غیر قابل اصلاح و تفسیر بودن متن برجام و ضرورت پذیرش یا رد آن در قالب فرمول همه یا هیچ، برای مجلس لازم‌الاتباع نیست و روشهایی برای مشروط‌سازی و ارائه تفسیر مختار از آن وجود دارد.

3. کمیسیون برجام، صدور قطعنامه 2231 را قبل از تصویب برجام در مجلس شورای اسلامی و یا حداقل رفع موانع قانونی آن در خصوص قبول داوطلبانه پروتکل الحاقی به عنوان یک نقطه ضعف جدی در مسیر مذاکرات هسته‌ای 2 سال گذشته ارزیابی کرده است. دولت اعلام کرده است که به برخی از بخشهای کلیدی این قطعنامه که متزلزل‌کننده حوزه‌های دفاعی و امنیتی است، پای‌بند نخواهد بود که کمیسیون از آن حمایت می‌کند. البته این امر چیزی از بار حقوقی الزامات این قطعنامه برای کشور کم نمی‌کند. گرچه دولت اعلام کرده است که مطابق توافق انجام‌شده با 1+5 نقض قطعنامه شورای امنیت به معنای نقض توافق هسته‌ای نخواهد بود، کمیسیون اطمینان نیافت که نقض قطعنامه تبعات جدی دیگری ـ به جز آسیب زدن به برجام ـ برای کشور نخواهد داشت.

4. کمیسیون این موضوع را که برجام به مدت 15 سال ـ و در برخی موارد بدون هرگونه سقف زمانی ـ جایگزین NPT برای ایران شده و عملاً ایران را از این معاهده استثناء کرده است، به عنوان یک نقطه ضعف جدی برای این توافق در نظر می‌گیرد. این سند در بازه زمانی بسیار طولانی برخی از مهمترین حقوق ملت ایران را محدود کرده و تکالیفی بیش از دیگر اعضای معاهده عدم اشاعه برای آن در نظر می‌گیرد. از نظر کمیسیون ـ چنانکه در پیشنهادات این گزارش به صحن مجلس نیز ذکر خواهد شد ـ هیچ چیز در این توافق نمی‌تواند به گونه‌ای تفسیر شود که محروم‌کننده ایران از حقوقش طبق معاهده NPT باشد. همچنین تکالیف اضافی معین‌شده در این توافق برای ایران صرفاً تا زمانی معتبر خواهد بود که ایران ضمانت‌هایی کافی در اختیار داشته باشد که این تکالیف منجر به سوءاستفاده کشورهای اروپایی و آمریکا نشده است.

5. کمیسیون درج یک برنامه غنی‌سازی محدود صنعتی با استفاده از 5060 سانتریفیوژ نسل یک تا سطح 67/3 درصد در متن برجام را به معنای تأکید بر حق قانونی خدشه‌ناپذیر ایران برای غنی‌سازی هسته‌ای می‌داند اما در مجموعه بررسی‌ها بیان می‌دارد که صحیح این بود که فراتر از بیان این حق صرفاً از منظر ایران در دیباچه برجام مبنی بر اینکه «ایران یک برنامه هسته‌ای بومی و منحصراً صلح‌آمیز از جمله فعالیت‌های غنی‌سازی برای حصول به یک برنامه تجاری همسو با هنجارهای عدم اشاعه بین‌المللی را با تکاملی تدریجی و سرعتی معقول دنبال نماید» پیگیری می‌شد تا عبارتی صریح‌تر در برجام برای به رسمیت شناخته‌شدن حق غنی‌سازی صنعتی ایران از بیان طرفهای مذاکره‌کننده هم درج شود. 

6. در حالی که قانون مصوب مجلس شورای اسلامی در سال 1384 اجرای همه اقدامات داوطلبانه از جمله پروتکل الحاقی توسط دولت را ممنوع می‌کند و بند دوم قانون «الزام دولت به حفظ دستاوردها و حقوق هسته‌ای ملت ایران» مصوب تیرماه 1394 نیز منحصراً نظارت‌های ذیل پادمان (NPT) را مجاز دانسته و هرگونه نظارتی فراتر از آن را ممنوع دانسته است، دولت در برجام متعهد شده است که پروتکل را از روز اجرای توافق به نحو داوطلبانه اجراء نماید. کمیسیون این تعهد را که فراتر از اختیارات دولت و تیم مذاکره‌کننده دانسته، گام نهادن در خارج از حدود مجاز قانونی و به عنوان یک جنبه منفی در توافق در نظر گرفته و اعلام می‌دارد تا زمان عدم صدور مجوز جدیدی از سوی مجلس یا لغو قوانین فوق‌الذکر امکان اجرای این بخش از برجام منتفی است.

7. کمیسیون پس از بررسی دقیق نظرات منتقدان و پاسخهای تیم مذاکره‌کننده به این نتیجه رسیده است که مکانیسم‌های داوری مندرج در قطعنامه 2231 و بندهای 36 و 37 برجام به‌طور کاملاً واضح و عامدانه بر ضد ایران تنظیم شده و این مکانیسم‌ها عملاً برای ایران غیرقابل مراجعه است. جمع‌بندی کمیسیون این است که ایران در هیچ مراجعه‌ای به این مکانیسم‌ها برنده نخواهد بود و بنابراین عملاً نمی‌تواند به هیچ نقض کلی یا جزئی از سوی 1+5 به نحوی واکنش نشان بدهد که منجر به بر هم خوردن توافق نشود.

8. کمیسیون پس از استماع نظرات مختلف درباره جایگاه قطعنامه 2231 طبق منشور ملل متحد، در مجموع ارزیابی کرده است که قرار گرفتن کل این قطعنامه ذیل ماده 25 منشور ملل متحد و لحن ملایم‌تر آن نسبت به قطعنامه‌های پیشین شامل قطعنامه 1929، یک امر مثبت تلقی می‌شود. ولی از آنجا که محدودیت‌های اصلی قطعنامه 2231 عیناً مثل قطعنامه 1929 ذیل ماده 41 منشور ملل متحد اعمال شده و با یادآوری اینکه نه در قطعنامه 2231 و نه در قطعنامه 1929 و یا هیچ‌یک از قطعنامه‌های پیشین عبارات «نقض صلح و امنیت بین‌الملل» و یا «تهدید صلح و امنیت بین‌الملل» برای ایران به کار برده نشده، لذا از این حیث هیچگاه ایران ذیل فصل 7 نبوده است.

9. بررسی‌های کمیسیون مشخص نمود که بیان لغو شش قطعنامه قبلی شورای امنیت در بند 7 و 8 قطعنامه 2231 از نقاط خوب نتایج مذاکرات و این قطعنامه است؛ با توجه به بند 12 این قطعنامه و امکان بازگشت‌پذیری همه قطعنامه‌های قبلی با هر بهانه‌ای، کمیسیون آن لغو را نه لغو کامل که «لغو مشروط» یا «تعلیق قطعنامه‌های گذشته» استنباط می‌کند. علاوه بر این، توافق برجام هیچ‌گونه ضمانت اجرائی حقوقی و قانونی به جز قطعنامه غیرالزام‌آور 2231 شورای امنیت ندارد و هر یک از اطراف توافق در هر زمان که اراده کند می‌تواند اجرای آن را متوقف ساخته و تحریم‌ها علیه ایران را بازگرداند. لذا با توجه به اقدامات اساسی ایران در تغییر و تحدید صنعت و برنامه هسته‌ای، این معادله از نظر بازگشت‌پذیری و حقوقی برای ایران مخاطره‌آمیز ارزیابی می‌شود.

10. کمیسیون دریافته است که علاوه بر ضعف در تعهدات طرف مقابل، خارج از اراده آمریکا و سایر طرفها هیچ مرجعی در برجام برای راستی‌آزمایی انجام تعهدات طرفهای مذاکره در نظر گرفته نشده است ولی برای انجام انواع تعهدات ایران آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که پیشینه بسیار نامطلوبی در امانت‌داری و انجام وظیفه فنی و قانونی خود داشته به عنوان مرجع راستی‌آزمایی تعیین شده است و همین مقدار از تعهدات کشورهای آمریکا و اروپا در تعلیق و لغو تحریم‌های ظالمانه ایشان و یا انجام دیگر وظایفشان منوط به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شده است.

11. گرچه برجام به عنوان بخشی از قطعنامه آورده شده است، در ذیل بخش تحریم‌ها در برجام ذکر شده است که «مفاد قطعنامه به منزله این برجام نیست» و لذا مقصود از صدور قطعنامه لغو قطعنامه‌های قبلی بوده است و برای جلوگیری از تکرار برجام را ضمیمه کرده است و با عبارت صریحی که در ذیل تحریم‌ها در برجام آمده است حیثیت حقوقی برجام را از قطعنامه جدا کرده است، لذا استدلال تیم مذاکره‌کننده درباره ابهامات موجود پیرامون نسبت برجام و قطعنامه 2231 و تأثیر نقض مجزای هر یک بر دیگری، مبنی بر اینکه لغو برجام به‌عنوان ضمیمه الف قطعنامه 2231، معادل نقض قطعنامه است ولی نقض قطعنامه و مشخصاً ضمیمه B آن نقض برجام نخواهد بود فارغ از تبعات منفی نقض قطعنامه، برای کمیسیون مورد قبول و مسموع بود و دولت محترم باید در مناسبات اجرائی برجام به این نکته توجه داشته باشد.

12. کمیسیون معتقد است زمان پایان برجام علی‌القاعده می‌بایست در روز پایان قطعنامه یعنی ده سال بعد از روز اجراء در نظر گرفته می‌شد.

13. کمیسیون اعتقاد دارد عدم تعریف شفاف از «عدم پایبندی اساسی» در بند 36 ساز و کار حل و فصل اختلافات زمینه تفسیرهای نادرست، بهانه‌جویی و خسارات جبران‌ناپذیری را برای کشور فراهم می‌سازد.

ج) بررسی جنبه علمی، فنی و تحقیقاتی برجام

1. استماع مجموعه نظرات و مطالعه مجموعه اسنادی که در اختیار کمیسیون قرار گرفته، کمیسیون را به این نتیجه رسانده است که برجام برنامه هسته‌ای ایران را بدون دورنمای روشن در آینده، در یک تعلیق حداقل ده‌ساله و از یک منظر بلندمدت فرو می‌برد. از آنجا که کمیسیون سند «برنامه بلندمدت غنی‌سازی» میان ایران و 1+5 ـ مورد اشاره در برجام ـ را به علت در دست تدوین قرار داشتن و آماده نبودن مشاهده نکرده، متن برجام نیز از این حیث کاملاً مبهم است و در بند 63 پیوست یک برجام تأکید بر ساخت 200 سانتریفیوژ از نوع IR6 و 200 سانتریفیوژ از نوع IR8 از پایان سال دهم شده و بدون ذکر زمان، تأکید بر تکرار همین میزان ساخت به‌طور سالانه دارد، کمیسیون نتوانست اطمینان لازم را در این باره به دست بیاورد که همه محدودیت‌ها بر برنامه هسته‌ای به‌ویژه برنامه غنی‌سازی ایران پس از یک مدت معین برچیده خواهد شد. همچنین با توجه به محدودیت‌های شدید اعمال شده در تحقیق و توسعه تا پایان سال دهم،‌ امکان اینکه بتوان در مدتی محدود از 6000 سو غنی‌سازی به 190.000 سو دست یافت دور از دسترس می‌نمایاند. با این حال کمیسیون بیانات تیم محترم مذاکره‌کننده هسته‌ای کشور در کمیسیون را مبنا قرار می‌دهد که از سال سیزدهم محدودیت‌ها در میزان تولید و از سال پانزدهم محدودیت‌ها در غنای بالاتر از 67/3 به هر میزان مورد نیاز استفاده صلح‌آمیز کشور برداشته شده و ایران می‌تواند با سرعت مناسب و برابر نیاز در ابعاد گوناگون صلح‌آمیز به هر میزان و در هر سطحی غنی‌سازی نماید به‌طوری‌که بنابر گزارش رسمی سازمان انرژی اتمی ایران خواهد توانست در پایان سال پانزدهم به توان غنی‌سازی حداقل 190.000 سو دست یابد.

2. کمیسیون پس از مطالعه دقیق متن و استماع نظرات متعدد، متقاعد شده است که محدودسازی برنامه غنی‌سازی ایران در برجام مبتنی بر یک مفهوم مشکوک مورد ادعای آمریکا تحت عنوان افزایش

زمان گریز هسته‌ای ایران بوده‌است. کمیسیون این‌گونه جمع‌بندی کرده‌است که این مفهوم به هیچ‌وجه مبنای مناسبی برای بنا نهادن یک توافق بلندمدت نبوده و منشأ برخی از موارد نگران‌کننده مندرج در متن نیز همین مبنا بوده است.

3. با بررسی پیوست سوم برجام در ارتباط با همکاری‌های صلح‌آمیز هسته‌ای، کمیسیون ارزیابی می‌کند که همکاری‌های مورد تأکید شامل سه بخش می‌باشد: بخش اول همکاری در زمینه برخی امور خدماتی است که در ایران این فعالیت‌ها به نحو احسن انجام می‌شود لذا ضمن استقبال از این‌گونه فعالیتها، در این باره تأکید می‌شود این بخش در داخل کشور نیز دست یافتنی است. بخش دوم همکاری‌هایی از قبیل کمک به تغییر ماهیت فردو به «مرکز تحقیقات هسته‌ای فیزیک و فناوری» بر پایه شتاب‌دهنده و تولید ایزوتوپ پایدار است که برابر استدلال ذکرشده در این گزارش در مبهم بودن و غیرمنطقی بودن آن و اظهارنظر صریح سازمان انرژی اتمی در مکاتبه با کمیسیون برجام در عدم تصمیم به انجام آن این قسمت نیز پیشنهاد و امتیاز ویژه‌ای نبوده و دلایلی بر منفی بودن آن نیز از منظر علمی و محاسبات دقیق موجود است. در بخش سوم همکاری‌های خوبی ذکر شده است که انجام آنها حتماً مطلوب و برای ایران حاوی دستاوردهای فنی، دانشی و خدماتی خواهد بود ولی با قید مقتضی بودن و لحاظ کردن قوانین ملی کشورهای طرف مذاکره و متناسب بودن در همه موارد و بدون تعیین تکلیف کردن آنها این همکاری‌های متقابل را در هاله‌ای از ابهام قرار داده و راه عدم انجام آن را برای کشورهای طرف ایران در برجام باز گذاشته است.

4. کمیسیون این‌گونه جمع‌بندی می‌کند که در برجام در مجموع و تقریباً در همه موارد مرتبط با بخش فنی برنامه هسته‌ای ایران ـ به جز غنی‌سازی در 5060 دستگاه ماشین نسل اول ـ آنچه عملاً رخ خواهد داد نوعی کاهش ظرفیت موجود، ایجاد محدودیت مشخص در همه ابعاد از جمله تحقیق و توسعه و کند شدن رشد در مسیر تحقق برنامه صنعتی غنی‌سازی ایران و بالطبع منجر به از بین رفتن زنجیره تأمین و سازندگان قطعات در کشور حداقل برای ده سال خواهد بود.

5. درباره راکتور آب سنگین اراک جمع‌بندی کمیسیون این است که اگرچه راکتور بازطراحی شده بنابه تعریف یک راکتور آب سنگین خواهد بود ولی مزایای راکتورهای آب سنگین در استفاده از اورانیم طبیعی ـ به‌عنوان سوخت طبیعی خام ـ را از دست خواهد داد؛ در عین حال کمیسیون به علت ملاحظات سیاسی و ایستادگی در برابر ادعاهای بی اساس مقامات آمریکایی حفظ ویژگی آب سنگین بودن این راکتور را علی‌رغم تحمیل هزینه بیشتر دستاورد خوب برجام برمی‌شمرد، علاوه بر اینکه با مدرن‌سازی و بالا رفتن شار نوترونی، افزایش توان راکتور برای تولید رادیوداروها و ارائه خدمات بیشتر به مردم از دستاوردهای آن تلقی می¬شود. آنچه اکنون قابل بیان است اینکه طرح فعلی راکتور اراک با اجرای برجام به بهانه ادعایی موهوم از سوی آمریکا به عنوان جلوگیری از استفاده نادرست و دستیابی به پلوتونیم برچیده شده و آینده‌ قابل پیش‌بینی برای احیاء نیز ندارد. همچنین کمیسیون تعهد درازمدت برای عدم ذخیره‌سازی آب سنگین در ایران ـ که بناست از کشور صادر شود ـ را نقطه منفی تلقی می‌کند و توجیه صادرات و فروش آب سنگین را به‌دلیل استراتژیک بودن این کالا برای کشور بلاوجه می‌داند. همچنین کمیسیون تعهد به اینکه ایران در آینده نیز اقدام به ساخت راکتور آب سنگین نخواهد کرد، ضعفی جدی و محدودیتی غیرقابل قبول می‌داند.

6. درباره فردو کمیسیون حفظ این تأسیسات را در حالی‌که دو آبشار آن در حال گردش و چهار آبشار در حال انتظار است، نکته‌ای مثبت ارزیابی کرده و عقیده دارد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در این مورد تلاش شایسته‌ای به عمل آورده است. در عین حال، کمیسیون اعتقاد دارد که تخریب بنیان‌ها و زیرساخت یک سالن فردو با به کارگیری برخی از ماشین‌های آن جهت تولید ایزوتوپ‌های پایدار در صورت نقض عهد آمریکا و هم‌پیمانانش و تصمیم کشور برای غنی‌سازی فوری اورانیوم آن را غیرقابل استفاده خواهد کرد. همچنین از آنجا که تغییر ماهیت تأسیسات فردو ـ که یک مرکز غنی‌سازی غیرقابل تهدید از سوی دشمنان و ضمانت عدم تعرض به نطنز بوده ـ صرفاً به یک مرکز تحقیقاتی نادرست بوده و با توجه به هزینه فرصت ایجاد شده آن کمیسیون قانع نشده است که دقیقاً براساس کدام استدلال منطقی این کار انجام خواهد شد. البته در نامه رسمی سازمان انرژی اتمی به کمیسیون بر این امر تأکید شده است که هنوز تصمیم قطعی برای تأسیس مرکز پیشرفته فیزیک اتمی در فردو گرفته نشده است.

7. درباره مسأله استراتژیک ذخایر اورانیم غنی‌شده ایران، کمیسیون تعیین تکلیف انجام‌گرفته در برجام را نقطه ضعفی جدی می‌داند. ایران در طول اجرای توافق صرفاً اجازه خواهد داشت از قریب به 10 تن ذخایر موجودش حداکثر 300 کیلوگرم اورانیم غنی‌شده را به شکل UF6 حفظ کند. بنابر اظهارات متعدد کارشناسان فنی که به کمیسیون واصل شده است، این امر می‌تواند برنامه هسته‌ای ایران را از شتاب لازم بیندازد و ایران اسلامی را با بهانه‌جویی‌های آمریکا و هم‌پیمانانش از مهمترین سرمایه‌اش در توسعه این صنعت محروم نماید.

8. کمیسیون پس از بررسی‌های فراوان و استماع نظرات مختلف به این جمع‌بندی رسید که براساس متن برجام، برنامه تحقیق و توسعه غنی‌سازی ایران ادامه خواهد یافت که امر مثبتی است اما از حیث نوع ماشین‌ها، گستره بکارگیری آنها و زمان‌بندی موضوع، دارای سرعتی کمتر از سرعت منطقی است. گرچه نمایندگان دولت در توضیحات خود در کمیسیون ضمن پذیرش تلویحی این موضوع، تأکید کردند که این موضوع بخشی از ضرورت مصالحه با طرفهای مذاکره برای حصول توافق بوده است اما کمیسیون معتقد است بهبود وضعیت برنامه تحقیق و توسعه در برجام بیش از این هم ممکن بوده است.

9. در مجموع جمع‌بندی کمیسیون این است که تغییرات فنی ایجادشده در برنامه غنی‌سازی صنعتی و برنامه تحقیق و توسعه غنی‌سازی ایران، بازگشت‌پذیری برنامه هسته‌ای کشور را در صورت نقض جزئی یا کلی توافق از سوی ایران با آسیب مواجه کرده است. گرچه کمیسیون نتوانست معیارهای مستقلی بیابد که تخمین سازمان انرژی اتمی درباره زمان بازگشت‌پذیری تعهدات ایران را تأیید کند، اینگونه جمع‌بندی کرد که اظهارات مقامهای سازمان انرژی اتمی در جلسات رسمی و بنا بر پاسخ کتبی به سؤالات کمیسیون از سوی آن سازمان مبنی بر بازگشت‌پذیری مراکز غنی‌سازی شهید احمدی روشن (نطنز) و  شهید علی‌محمدی (فردو) در یک سال  و راکتور آب سنگین اراک در سه سال را باید مبنا قرار داد مضافاً بر اینکه همگی اذعان داشتند که بازگشت به سقف بیش از 9000 کیلوگرم اورانیم غنی‌شده موجود که حدود 8 سال زمان برده است با بالابردن ظرفیت غنی‌سازی در زمان کمتری نسبت به گذشته حاصل خواهد شد.

10. کمیسیون به این جمع‌بندی رسیده است که برابر محدودیت مرتبط با موارد (اقلام، مواد، تجهیزات، کالاها و فناوری‌ها) با کاربرد دوگانه ـ بند 22 قطعنامه که محدودیت‌های تفصیلی آن در بخش 6 ضمیمه 4 برجام آمده است ـ ایران برای خرید، انتقال، استفاده، دریافت کمک فنی یا آموزش، جذب سرمایه، و دریافت خدمات مرتبط با موارد با کاربرد دوگانه که استفاده گسترده‌ای در صنایع مختلف کشور دارند، ملزم به اخذ مجوز با اجماع کلیه‌ اعضاء از کارگروه خرید، کمیسیون مشترک و شورای امنیت سازمان ملل و پذیرش محدودیت‌های مربوطه خواهد بود. لیست این اقلام دوگانه نیز از طرف شورای امنیت قابل به‌روزرسانی و افزودن موارد جدید به آن است و هر کشور طرف معامله با ایران نیز می‌تواند اقلام جدیدی را به لیست اقلام ممنوعه (با کاربرد دوگانه) خودش اضافه کند. برابر گزارش کتبی استادان با تجربه علمی و عملی بالا در دانشگاهها ـ در تخصص‌های مختلف از جمله برق، مکانیک، کامپیوتر،‌ نرم افزار و هوافضا ـ به کمیسیون و با توجه به وسعت دامنه‌ اقلام و تجهیزات ذکرشده در لیست‌ موارد با کاربرد دوگانه، کمیسیون معتقد است مشکلات متعددی از جمله تحدید و ایجاد مشکل برای صنایع مختلف، تحقیق و توسعه (به خصوص صنایع در مرز دانش) و ممانعت از پیشرفت ایران در علوم مختلف و افشای اطلاعات مربوط به زنجیره تأمین و نیازها و توانایی‌ها و فعالیت‌های کشور در حوزه‌های متعددی پیش خواهد آمد. ضمن اینکه بروکراسی مربوط به ارائه و بررسی و تأیید این حجم انبوه از اطلاعات، اجازه بازرسی آژانس از همه مکان‌ها در کشور ـ مطابق بند 6.7 ضمیمه 4 برجام ـ (درباره اقلام با کاربرد دوگانه مندرج در INFCIRC/254)، اعطای مجوز راستی‌آزمایی استفاده نهایی به کشور فروشنده‌ کالا، تجهیزات، مواد یا فناوری با کاربرد دوگانه به ایران (مندرج در INFCIRC/254) و نیز کارشناسان کمیسیون مشترک و امکان باز شدن پای جاسوسان به مراکز غیرهسته‌ای ایران-  بند 6.8 ضمیمه 4 برجام  ـ مخاطره‌آمیز ارزیابی می‌شوند.

11. کمیسیون معتقد است پذیرش برخی تعهدات بلندمدت که پایانی برای آنها پیش‌بینی نشده است از قبیل ارسال سوخت مصرف‌شده تمام نیروگاههای هسته‌ای تولید برق حال و آینده به خارج از کشور، منع فعالیت‌های مربوط به بازفرآوری، تحقیق و توسعه بازفرآوری، توسعه راکتورهای آتی بر پایه آب سبک، افزایش کارآمدی نظارت بر اساس فناوری‌های پیشرفته، حضور گسترده بازرسان آژانس از جمله نکات منفی برجام است که کشور را از حقوق آینده خود محروم ساخته است.

د) بررسی جنبه های دفاعی ـ امنیتی برجام

1. جمیع بررسی‌های انجام پذیرفته در کمیسیون شامل بیانات تیم مذاکره‌کننده فعلی و قبلی و اظهارات مسؤولان بلندپایه نظامی و امنیتی کشور همگی حکایت از این موضوع دارد که تدابیر رهبری معظم انقلاب اسلامی، ایستادگی و مقاومت مردم، توانمندی‌های دفاعی بالای کشور و عمق استراتژیک منطقه‌ای و جهانی ایران اسلامی سبب پریشان خاطری آمریکا و هم‌پیمانان منطقه‌ای و جهانی آن شده و اساساً با تکیه به عنایات الهی و تقویت توانمندی‌های مذکور تهدید ایران به تجاوز و مواجهه نظامی با آن امری بی‌اساس و بلوفی آشکار می‌باشد.

2. بر اساس استماع مجموعه نظرات و مشورت با مقامهای مسؤول و صاحب صلاحیت در امور نظامی و امنیتی، کمیسیون به این جمع‌بندی رسیده است که برجام دارای خلأها و ضعف‌های اساسی در حوزه نظامی و امنیتی است که در صورت عدم تجدیدنظر درباره بازرسی از مراکز نظامی، دفاعی و امنیتی و عدم دقت نظر در حین اجراء، مشکلاتی را پیش‌روی کشور قرار خواهد داد.

3. این موضوع برای کمیسیون محرز شده است که با استناد به متن برجام دسترسی به تأسیسات نظامی ایران ممکن شده است. طبق متن منتشرشده، ایران موظف است به هر تأسیساتی ـ از جمله تأسیسات نظامی و امنیتی ـ حداکثر ظرف مدت 24 روز دسترسی مورد درخواست را تأمین نماید. اگر دسترسی هایی که ایران بر اساس سند INFCIRC/254 موظف به ارائه آن به آژانس و کشورهای دیگر شده نیز در نظر گرفته شود، این جمع‌بندی به طور قطعی وجود خواهد داشت که رژیم دسترسی و بازرسی توافق‌شده در برجام، یک رژیم کاملاً ویژه و بسیار فراتر از پروتکل الحاقی است. کمیسیون اطمینان یافته است اجرای این رژیم بازرسی در ایران ـ در صورت تحقق ـ می‌تواند به جمع‌آوری بی‌سابقه اطلاعات از ایران منجر شده و زیرساخت‌ها، اطلاعات و سرمایه‌های انسانی، علمی، نظامی و امنیتی ایران را به نحو نگران‌کننده‌ای در معرض مخاطره قرار دهد. لذا کمیسیون بر منع صریح فرماندهی کل قوا مبنی بر ممنوعیت هرگونه راه دادن بیگانگان به حریم و حصار امنیتی و دفاعی و نظامی کشور به هر بهانه‌ای تأکید می‌نماید.

4. ارزیابی کمیسیون آن است که قطعنامه 2231 ـ در صورت اجراء ـ اختیارات فراوانی برای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در نظر گرفته و از ایران خواسته است به ابهام از سوی آژانس بی قید و شرط پاسخ داده و همه مطالبات آن را برآورده سازد. این امر حتی از اختیارات مندرج در برجام نیز فراتر رفته است. استنباط کمیسیون آن است که این قطعنامه می‌تواند مبنای درخواست‌های زیاده‌خواهانه‌ای از سوی آژانس برای امروز و آینده کشور قرار گیرد.

5. برابر بند 3 قطعنامه 2231 ممنوعیت موشک‌های بالستیک با طراحی قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای مدنظر قرار گرفته است. کمیسیون اقدام تیم مذاکره‌کننده در گنجاندن عبارت «طراحی‌شده برای حمل کلاهک هسته‌ای» در این بند از قطعنامه را مثبت ارزیابی کرده است و از آنجا که ایران نیز چنین طراحی را انجام نداده و نخواهد داد برنامه موشکی ایران در آینده بدون هیچ محدودیتی براساس نیاز کشور تداوم خواهد یافت. دریافت کمیسیون از حفظ بخشی از تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد مرتبط با مسأله هسته‌ای در قطعنامه 2231، آن است که تحریم‌های تسلیحاتی و موشکی علیه ایران ولو با شدت و محدودیت زمانی کمتر نسبت به قطعنامه‌های گذشته ـ که هیچ یک از آنها مورد قبول ایران نبوده‌اند ـ همچنان باقیمانده است. در عین حال کمیسیون تفسیر و خواست دولت در بیانیه وزارت امور خارجه پس از قطعنامه 2231 مبنی بر لزوم ادامه فعالیت‌های موشکی و تسلیحاتی بر اساس نیاز دفاعی و خواست جمهوری اسلامی ایران بدون هیچ گونه محدودیتی را ستایش و  بر آن تأکید می‌نماید.

6. کمیسیون معتقد است ایجاد محدودیت 5 ساله برای واردات و صادرات سلاح ایران و مسؤولیت بزرگ ما در قبال جبهه مقاومت و ایستادگی در برابر تروریسم دولتی و شبکه‌های سامان‌یافته از سوی آمریکا و هم‌پیمانان منطقه‌ای او سبب خواهد شد که در صورت قبول لوازم این محدودیت، شاهد رشد تروریسم در غرب آسیا و شمال آفریقا و تضعیف جبهه مقاومت در این منطقه باشیم؛ لذا کمیسیون بر عدم اجرای این بند از قطعنامه براساس بیانیه وزارت امور خارجه تأکید می‌نماید.

ه‍) بررسی مسئله اقتصادی به‌ویژه تحریم‌ها در برجام

1. کمیسیون معتقد است تحریم‌های ظالمانه و غیرقانونی شورای امنیت سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپایی و آمریکا سبب بروز مشکلاتی برای کشور ـ از جمله تشدید کاهش ارزش پولی، دشواری در فروش نفت خام، افزایش ریسک سیستماتیک در اقتصاد، افزایش هزینه‌های مبادله، بلوکه شدن بخش‌هایی از دارایی‌های کشور در خارج، کاهش سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز ـ شده است و رفع آنها می‌تواند در صورت اجرای الگوی اقتصاد مقاومتی، به سرعت پیشرفت اقتصادی کشور بیافزاید و به همین جهت کمیسیون در بررسی متن برجام بر وضعیت رفع تحریم‌ها تمرکز ویژه نمود و با توجه به اینکه «لغو تحریم‌ها» در توافق هسته‌ای هدف اصلی مذاکرات و مهم‌ترین مأموریت تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای بوده است، کمیسیون از همان روز نخست آغاز به کار، این موضوع را با حساسیت مورد تدقیق قرار داد.

2.  به‌رغم مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم‌ها، کمیسیون معتقد است تحریم‌های خارجی ـ در صورت تدبیر داخلی و التزام به الگوی اقتصاد مقاومتی ـ هرگز منجر به فلج نمودن اقتصاد کشور نخواهد شد و امکان تداوم پیشرفت کشور با فرض پیگیری اقتصاد مقاومتی وجود خواهد داشت. همچنین بخش عمده اثرات اقتصادی نامطلوب بروزیافته در سالهای تحریم ناشی از بی‌تدبیری داخلی بوده است و عملکرد برخی بخش‌های کشور طی سالهای اوج تحریم‌ها (از سال 1390 تا 1392) نشان می‌دهد در صورت تأکید بر اقتصاد مقاومتی و تدبیر امور در عرصه مبادلات بین‌المللی، با وجود شدت تحریم‌ها امکان عرضه نفت خام، استحصال وجوه حاصل از فروش آن و سایر مبادلات کالایی و مالی در سطح بین‌الملل ـ به خصوص در ارتباط با کشورهای دوست از جمله همسایگان و کشورهای عضو جنبش عدم تعهد ـ وجود دارد؛ ضمن اینکه با ارتقاء مقاومت اقتصادی کشور ـ‌ از طریق اصلاح ساختار و فرهنگ اقتصادی و اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی ـ دشمنان ملت از تداوم تأثیر تحریم‌های اقتصادی مأیوس شده و در راستای کاهش هزینه‌های اقتصادی خود ـ‌ که در شرایط تداوم تحریم‌ها مجبور به تحمل آن شده‌اند ـ رفته رفته تحریم‌ها را پایان خواهند داد.

3.  کمیسیون با تأکید مجدد بر لزوم رفع تحریم‌های ظالمانه در هر توافق هسته‌ای معتقد است علی‌رغم بزرگ‌نمایی‌های صورت‌گرفته در خارج و داخل کشور، تحریم‌های مذکور قدرت فلج کردن اقتصاد ایران را نداشته و نخواهند داشت. به عنوان مثال با لحاظ مسأله فروش نفت به عنوان یکی از آسیب‌های جدی ناشی از فروش نفت خام، آمارهای رسمی نهادهای خارجی  و بین‌المللی از جمله اداره اطلاعات انرژی آمریکا و آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد به رغم تحریم‌های نفتی آمریکا در اکتبر سال 2011 میلادی و تحریم‌های نفتی اتحادیه اروپا در جولای 2012 میلادی، فروش نفت خام ایران با میانگین 1.1 تا 1.2 میلیون بشکه در روز تداوم یافته و با وجود تأکید تحریم‌های نفتی آمریکا بر کاهش تدریجی خرید کشورها از ایران، این میانگین تا زمان توافق ژنو در ژانویه 2014 میلادی - یعنی حدود 1.5 سال - کاهش نداشته است. این بدان معناست که دشمنان ملت بر خلاف ادعاهایشان توانایی حذف نفت خام ایران از بازارهای جهانی را نداشته‌اند. اما آمارهای رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی نیز نشان می‌دهد حتی فراتر از آمارهای بین‌المللی، میزان فروش نفت خام ایران در سال 1392 به طور متوسط 1.6 میلیون بشکه در روز و در سال 1391 و در اوج تحریم‌های نفتی 1.8 میلیون بشکه ـ با احتساب فروش‌های رسمی و غیررسمی و دورزدن تحریم‌ها ـ در روز بوده است لذا در سالیان اخیر رئیس‌جمهور آمریکا و وزیر خارجه این کشور مکرر اعلام نموده‌اند که تحریم‌ها کارایی خود را از دست داده‌اند و امکان فشارهای مد نظر از طریق اعمال آن منتفی است.

4. با بررسی‌های صورت گرفته در کمیسیون معلوم شد که تحریم سوئیفت در خصوص نهادهای خارج‌شده از لیست انسداد دارایی‌ها مرتفع شده و این محدودیت از نهادهای اصلی کشور مثل بانک مرکزی، بانک ملت، بانک تجارت و برخی دیگر بانکها در روز اجراء رفع خواهد شد که موضوع بسیار مثبت ارزیابی می‌شود؛ لکن زیرساخت قانونی تحریم سوئیفت تا روز انتقال ـ هشت سال پس از تصویب قطعنامه 2231 - باقی خواهد ماند و در تاریخ مذکور نیز صرفاً تعلیق ـ و نه لغو ـ خواهد شد. این بدان معناست که اضافه نمودن هر شخص حقیقی یا حقوقی به لیست انسداد دارایی¬ها باعث می¬شود که به صورت خودکار مشمول تحریم سوئیفت نیز قرار گیرد. همچنین بخشی از نهادهای اسم برده شده در لیست انسداد دارایی از جمله بانک‌های سپه، صادرات، انصار و مهر تا هشت سال دیگر همچنان در تحریم سوئیفت باقی خواهند ماند.

5. کمیسیون دریافت کرده است که در ارتباط با تحریم‌های نفتی، بخش عمده موانع مربوط به صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی رفع شده است که این موضوع اقدامی بسیار مثبت ارزیابی می‌شود؛ لکن در خصوص تراکنش‌های مالی مربوط به انتقال وجوه حاصل از فروش نفت، به لغو یا تعلیق یا توقف بند D4 از ماده 1245 از قانون  NDAAو نیز بخش D از ماده 1247 قانون IFCA اشاره‌ای نشده است. بر این اساس مؤسسات مالی خارجی به شرطی از شمول تحریم‌های مالی ثانویه آمریکا خارج می‌شوند که میزان خرید نفت خام از ایران به صورت پیوسته در حال کاهش باشد و این به معنای مانع تراشی برای انتقال وجوه حاصل از فروش نفت خام ایران خواهد بود. اگرچه استناد می‌شود که با توقف بند D1 از ماده 1245 قانون  NDAA بندهای مورد منازعه نیز به‌عنوان تبصره‌های آن متوقف خواهند شد، اما درج بندهای تبصره‌‌ای مشابه (از جمله D3) و عدم درج این بندها در متن برجام، می‌تواند زمینه بهانه‌گیری آمریکا در لغو بخش مهمی از تحریم‌های مربوط به نقل و انتقال وجوه نفت قرار گیرد.

6. کمیسیون پس از استماع نظرات تیم مذاکره کننده، بررسی متون و جمع‌بندی نظرات متعدد، به این ارزیابی نرسیده است که مفهوم لغو تحریم به معنای برچیده شدن زیرساخت قانونی تحریم‌ها در برجام وجود دارد و جز در موارد معدود و بسیار کم اهمیت، در تمامی موارد تحریم‌ها تعلیق و یا توقف در اجراء شده و زیرساخت قانونی آنها حفظ می‌شود و این امر تأمین‌کننده هدف ذاتی ایران از مذاکرات نیست.

7. جمع‌بندی کمیسیون این است که اصل تناظر در انجام تعهدات دو طرف در برجام به طور کامل رعایت نشده و اقدام واقعی از سوی 1+5 در زمینه تعلیق تحریم‌ها به انجام تعهدات ایران و راستی‌آزمایی آن از سوی آژانس موکول شده است. کمیسیون معتقد است که این امر بر اساس اعتماد به آژانس و در نتیجه دارای ریسک بسیار بالایی است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از طرف برجام ـ به‌خصوص در ضمیمه پنجم آن ـ به عنوان یک داور بین‌المللی مسؤول نظارت بر انجام تعهدات ایران شده است لذا اگر آژانس گام اول از انجام تعهدات ایران را تأیید نکند، طرف مقابل مکلف به برداشتن تحریم‌ها نخواهد بود. در گام بعدی نیز هرگاه آژانس گزارشی درباره عدم انجام ایران به تعهدات خود یا عدم صدور مجوز بازرسی از مکانهای مورد نظر آژانس منتشر کند، باعث بازگشت تحریم‌ها خواهد شد. اما در رابطه با نظارت بر انجام تعهدات طرف مقابل یعنی نظارت بر برداشته شدن تحریم‌ها، هیچ داور ثالث یا یک نهاد بین‌المللی ناظری تعیین نشده است. در این طراحی، بدون رعایت تناظر زمانی در انجام تعهدات توسط طرفین از یک سو اقدامات ایران مقدم بر انجام تعهدات طرف مقابل است و ابتدا باید ایران تعهدات خود را کامل انجام دهد تا نوبت اقدامات و اجرای تعهدات طرف مقابل برسد و از سوی دیگر، بر اقدامات ایران انواع  نظارت‌ها و راستی‌آزمایی‌ها خواهد شد ولی متأسفانه با کمال تعجب برای نظارت بر انجام تعهدات طرف مقابل هیچ ناظری در نظر گرفته نشده است.

8. کمیسیون در موضوع تناظر کیفی دریافته است که در برابر اقدامات اساسی ایران بر اساس برجام تحریم‌های کنگره و ایالات آمریکا و اتحادیه اروپا لغو نشده و صرفاً به حالت تعلیق در می‌آیند. با توجه به اینکه لغو تحریم‌های کنگره آمریکا در اختیار دولت آمریکا نیست کمیسیون معلق‌شدن آنها را در چارچوب اختیارات رئیس جمهور پذیرفتنی می‌داند؛ اما طبق برجام، اتحادیه اروپا ـ که طرف مذاکره ایران بوده است ـ از لغو تحریم‌ها خودداری کرده و صرفاً آنها را به حالت تعلیق درآورده است که مورد قبول نیست. تعلیق تحریم‌ها به معنای حفظ ساختار آنهاست که امکان بازگشت‌پذیری فوری را به آنها می‌دهد.

9. کمیسیون با دقت در تعهدات آمریکا در برجام به این جمع‌بندی رسید که دولت آمریکا علیرغم داشتن اختیار تعلیق مجوزهای صادرشده در کنگره برای تحریم ایران توسط ایالات، از این اقدام اجتناب کرده و تنها در ماده 25 برجام دولت آمریکا اعلام کرده است مسؤولان ایالات را «تشویق» کنند تا تغییر سیاست آمریکا در رابطه با تحریم‌ها را در نظر داشته باشند. نتیجه این امر با توجه به مواضع صریح مسؤولان ایالتی آمریکا در مخالفت جدی با برجام، امکان جدی حفظ تحریم‌های ایالتی بدون نقض برجام است. لذا این امکان وجود دارد که بهره برداری و انتفاع ایران از تحریم‌هایی که توسط رئیس جمهور آمریکا تعلیق شده‌اند، به دلیل وجود قوانین تحریمی دیگر در سطح ملی و ایالتی آمریکا، دچار اختلال شوند.

10. استنباط کمیسیون با بررسی متن برجام و توجه به مفاد مواد 36 و 37 برجام (مکانیسم ماشه) آن است که هر یک از کشورهای طرف مذاکره می‌تواند با ادعای اینکه ایران به تعهدات خود در برجام عمل نمی‌کند، بدون اینکه نیاز باشد این ادعا مورد تأیید قرار گیرد، نه تنها تحریم‌های خود را بازمی‌گرداند، بلکه با شکایت به شورای امنیت، ظرف 30 روز موجب اعمال مجدد تحریم‌های شورای امنیت نیز می‌شوند.

و) بررسی جنبه‌های سیاسی و عمومی

1. کمیسیون اعتقاد دارد منطق عقلانی و قانونی نظام جمهوری اسلامی ایران با همراهی و مقاومت و سلحشوری ملت شریف ایران توانست نظام سلطه را از ادعای واهی گزینه‌های جنگ‌طلبانه وادار به مذاکره نماید و بیش از پیش رژیم سفاک صهیونیستی را منزوی کند و ادعای دروغین اجماع جهانی علیه ملت شریف ایران را به رسوایی بکشاند و حربه ایران هراسی را از دست آنها خارج کند.

2. کمیسیون معتقد است مقاومت ملت ایران، ادعاهای دروغین نظام سلطه را مبنی بر برنامه تولید سلاح هسته‌ای برملا نمود و بر درستی تداوم گفتمان استکبارستیزی صحه گذاشت. جبهه مقاومت به ویژه حزب‌الله لبنان بیش از گذشته مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران خواهد بود و امنیت اسرائیل به عنوان نماد تروریسم دولتی روز به روز کاهش خواهد یافت.

3. کمیسیون معتقد است اظهارات رسمی مقامهای آمریکایی نشان‌دهنده اراده طرف آمریکایی برای تداوم تحریم‌ها تحت عناوین غیرهسته‌ای و سیاسی است که به هیچ وجه مورد قبول نخواهد بود.

4. از آنجاکه برجام برپایه توافق ژنو استوار بوده و به آن اذعان شده است، با توجه به متن منتشره توافق ژنو که در آن تصریح شده بود نتیجه نهایی مذاکرات (برجام) باید منجر به لغو کامل همه تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای (Comprehensive Lifting) علیه ایران شود، این تعهد توافق ژنو به طورکامل در متن برجام منعکس نشده است.

5. کمیسیون به طور قطعی به این جمع‌بندی رسیده است که طبق بند «ک» مقدمه و مفاد عمومی برجام، ایران در حوزه‌های مختلف از جمله در حقوق و تکالیف هسته¬ای، مبانی و سازوکار نظارت و بازرسی هسته¬ای و پروتکل الحاقی و سازوکار حل و فصل اختلافات از سایر کشورها استثناء شده است.

6. کمیسیون بر اساس مجموعه اسناد این‌گونه ارزیابی کرده است که برجام در برخی مواد کلیدی مبتنی بر عدم اعتماد به آمریکا بنا نهاده نشده است. متن برجام اساساً بر این مبنا بنا شده که آمریکا اراده‌ای برای اقدام خصمانه علیه ایران نخواهد داشت یا گویا اقدام به این امور هزینه سیاسی برای دولت آمریکا در پی داشته و او را منع می کند درحالی‌که اساساً آمریکا در سوابق تصمیمات یک‌جانبه خود در جهان نشان داده است که براساس منافعش عمل خواهد کرد. بر اساس این توافق، ایران تا زمان حصول اعتماد جامعه بین‌المللی نسبت به برنامه‌اش از معاهده NPT استثناء شده است. کمیسیون معتقد است مستثنی‌کردن این توافق بر مفهوم اعتمادسازی به معنای بازگذاشتن دست طرفهای متخاصم غربی در منحرف‌کردن توافق از هدفهای ذاتی آن و مشروط‌کردن اجرای گامهای مورد توافق به مفهومی کلی، تفسیرپذیر، مبهم و سلیقه‌ای به نام اعتماد است. این در حالی است که مسؤولان آمریکایی از جمله رئیس‌جمهور این کشور به صراحت اذعان داشته اند که تنظیم این توافق را با پیش فرض دشمن بودن ایران بنیان نهاده‌اند و در بیانی صریح، سازوکارهای محدودکننده، محروم‌کننده و محکوم‌کننده موجود در برجام بر علیه ایران را به رخ می‌کشند.

7. با توجه به اینکه برجام مدل رسیدن به تعریف‌های دوجانبه درباره برنامه هسته‌ای را پذیرفته، کمیسیون بسط این مدل را به سایر حوزه‌های امنیت ملی ایران بسیار مخاطره‌آمیز می‌داند؛ چه اینکه اظهارات مقامهای سیاسی آمریکا و هم‌پیمانان او بارها بر تکثیر استفاده از این مدل در سایر امور غیرهسته‌ای از جمله حل سایر منازعات بین ایران و غرب تأکید کرده‌اند و اساساً دستیابی به برجام را گام اول از سلسله اقدامات خود می‌دانند.

8. کمیسیون معتقد است افزایش راههای ارجاع موضوع هسته‌ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد از طریق واحد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به مجموعه راههای آژانس، کمیسیون مشترک، کارگروه خرید مورد تأیید شورای امنیت و هریک از اعضای طرف مذاکره ایران از جمله مواردی است که جمهوری اسلامی ایران را دائماً در معرض تهدید ارجاع به شورای امنیت قرار می‌دهد.

ز) پیشنهادات:

1. شایسته بود دولت محترم برای اجرای برجام و رفع موانع قانونی آن اقدام به ارائه لایحه می‌نمود ولی با عنایت به عدم انجام این امر قانونی از سوی دولت، مجلس شورای اسلامی می‌بایست برای امکان اجرای درست برجام اقدام به ارائه طرحی دوفوریتی با الزاماتی دقیق برای رفع موانع اجرای برجام، متناظرسازی و متناسب‌سازی فعالیت کشورهای اطراف برجام و تضمین‌کننده انجام تعهدات طرف مقابل و مسدودکننده راههای نفوذ و کاهش آسیب‌پذیری در حوزه‌های مختلف پیرامون آن خصوصاً حوزه‌های سیاسی و فرهنگی نماید.

2. دولت محترم باید با مطالبه حداکثری از مفاد مندرج در برجام، همچنان به عنوان یک عضو صاحب فن آوری هسته‌ای در آژانس فعالانه حقوق هسته‌ای اساسی ملت ایران را مطالبه نموده و نسبت به گسترش برنامه تحقیق و توسعه بومی کشور برای فعالیت‌های گسترده آینده زمینه‌سازی نماید.

3. راه منطقی رفع تحریم‌ها اقدامات متناظر کمی، کیفی و زمانی بود که به آن توجه نشده است لذا باید با تدبیر درست به‌گونه‌ای عمل نمود که در مقابل گامهای مشخص تا روز اجرای گزارش آژانس پیرامون اعلام حل مسائل گذشته و حال ارائه شده و تمهیدات لازم جهت انجام اقدامات مناسب برابر لغو تحریم‌های اروپا و آمریکا و رفع تحریم‌های کنگره آمریکا برداشته شود و در صورتی غیر از لغو تحریم‌ها نسبت به حرکت تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای مورد نظر برجام در مقابل تعلیق تحریم‌ها اقدام نماید.

4. به‌منظور تضمین امنیت کشور و بهره‌مندی از یکی از مهمترین اهرم‌های بازدارندگی در عرصه دفاعی کشور می‌بایست توجه ویژه‌ای به توان موشکی و توسعه کیفی و کمی آن برابر نیازهای کشور و تهدیدات پیش‌رو صورت پذیرد. لازم است در این مسیر خوش‌بین نبودن و تشدید تلاش در بخش امنیت و دفاع از ضرورت‌های انکارناپذیر سیاست‌های دولت اعلام شود.

5. با توجه به سیاست قاطع جمهوری اسلامی ایران در مقابله و مبارزه با تروریسم دولتی و آمریکاساخته در سراسر جهان به‌ویژه در غرب آسیا و شمال آفریقا باید با یاری کشورهای مبارزه‌کننده با تروریسم و تأمین نیازهای تسلیحاتی کشورهای دوست، اقدامات پیش‌دستانه انجام پذیرد.

6. حساسیت بالای مراکز نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران و اصل حیاتی ضرورت حفظ اسرار نظامی و امنیتی کشور حکم می‌کند که راه دادن بیگانگان به بهانه بازدید و بازرسی به این اماکن و مواجهه با دانشمندان کشور با هر بهانه‌ای مطلقاً ممنوع شود.

7. با توجه به اینکه در مرحله اجرای برجام و حضور گسترده هیأتهای خارجی و بازشدن بیشتر فضای کشور بر روی بیگانگان زمینه نفوذ احتمالی دشمن در عرصه‌های امنیتی، اقتصادی و فرهنگی بیشتر خواهد شد به همین علت باید با طراحی متناسب با تحولات جدید برای جلوگیری از این نفوذ احتمالی اقدام نمود.

8. کشورهای اطراف برجام با توجه به مفاد ماده 28 آن متعهد به احترام متقابل و پرهیز از هرگونه اقدام مغایر با نص،‌ روح و هدف برجام شده‌اند از این‌رو مقامات دولتی باید بکوشند ضمن احترام به رعایت این بند با پاسخگویی مناسب در برابر گزافه‌گویی‌های مسؤولان آمریکا و اروپا هیچ‌یک از زیاده‌گویی‌های آنها را بی‌جواب نگذاشته و نسبت به اقدام قانونی در برابر نقض برجام از سوی آنها اقدامات عاجل و مقتضی را انجام دهند.

9. برای مواجه با تهدیدهای فزاینده دشمنان انقلاب اسلامی، حق پدافند هسته‌ای برای حفاظت و پیشگیری از آسیب‌ها در برابر حملات و تروریسم هسته‌ای بدون هیچگونه محدودیتی پیگیری شده و اقدامات عملی در خصوص کسب توانمندی آن حاصل شود.

10. با عنایت به فرصت سیاسی فراهم‌شده برای جمهوری اسلامی ایران می‌بایست دفاع انقلابی از هم‌پیمانان منطقه‌ای استمرار یابد،‌ توسعه روابط با کشورهای مسلمان و همسایه دنبال شود و توسعه ارتباط با کشورهایی که سابقه خیانت به کشورمان را ندارند، پیگیری شود.

*عراقچی و قشقاوی در جلسه علنی امروز  مجلس حضور

عباس عراقچی عضو ارشدتیم مذاکره کننده هسته‌ای و حسن قشقاوی معاون کنسولی وزارت امور خارجه در جلسه علنی صبح امروز یکشنبه 11 مهر مجلس شورای اسلامی حضور یافتند.

این دو هنگام قرائت گزارش کمیسیون ویژه برجام نتایج و پیامدهای آن توسط سید حسین نقوی سینی سخنگوی این کمیسیون درجلسه علنی مجلس شرکت کردند.

سپس اسامی تاخیر کنندگان از سوی هیات رئیسه اعلام شد که این اسامی عبارتست از:

محمد علی پور مختار نماینده مردم بهار و کبودرآهنگ

یعقوب جدگال نماینده مردم چابهار

ناصر صالحی نسب نماینده مردم هویزه

محسن صرافی فروشانی نماینده مردم خمینی شهر

سید شکرخدا موسوی نماینده مردم اهواز

*آغاز بررسی «طرح دوفوریتی اقدام متناسب و متقابل ایران در اجرای برجام» در صحن علنی مجلس

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نشست علنی امروز (یکشنبه) پارلمان بررسی «طرح دوفوریتی اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» را آغاز کردند.

محمدحسین فرهنگی عضو هیأت رئیسه مجلس پیش از قرائت دستور کار صحن علنی، گفت: این طرح دارای 75 امضا بود که همزمان با انتشارش، تعداد امضاهای آن به بیش از 100 امضا رسیده است.

به گزارش فارس، طرح «دوفوریتی اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» با نظر 2 فراکسیون رهروان و اصولگرایان مجلس ارائه شده است.

*تشکر لاریجانی از کمیسیون ویژه بررسی برجام

علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی پس از پایان قرائت گزارش کمیسیون ویژ بررسی برجام توسط سیدحسین نقوی سخنگوی این کمیسیون در سخنان کوتاهی اظهار داشت: از آقای نقوی که گزارش 20 صفحه‌ای کمیسیون ویژه را قرائت کرد و خسته شد، تشکر می‌کنم.

وی همچنین گفت: از سایر اعضای کمیسیون برجام و رئیس این کمیسیون که وقت کافی گذاشتند و سند برجام را بررسی و جمع‌بندی کردند و گزارش آن را به صحن علنی ارائه دادند، تقدیر و تشکر می‌کنم.

*تأیید برجام در شورایعالی امنیت ملی/طرح 2فوریتی مجلس برای بستن روزنه‌های توافق

علاءالدین بروجردی نماینده مردم بروجرد و رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در ادامه به عنوان طراح طرح دو فوریتی اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام یادآور شد: در طول سه دهه گذشته مسئله هسته‌ای یکی از چالشی‌ترین مسائل جمهوری اسلامی ایران بوده است.

وی اضافه کرد: در یک طرف آمریکا به عنوان دشمن قسم خورده جمهوری اسلامی ایران و دولت‌های عضو دائم شورای امنیت به اضافه آلمان و اتحادیه اروپا و در طرف دیگر جمهوری اسلامی ایران قرار دارد البته در این مصاف جمهوری اسلامی ایران برنده شد.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه دشمنان تلاش زیادی برای فشار به کشورمان به کار گرفتند، تصریح کرد:‌ ما در این مصاف نابرابر برنده شدیم زیرا خروجی تمام تلاش‌ها در توافق ژنو، لوزان، وین و توافقات در برجام به عنوان یک سند رسمی اقدام مشترک حق ما را به رسمیت شناختند و حق ما تثبیت شد.

«همین که (غنی‌سازی) 3.67 درصد را تصریح کردند نشان دهنده این است که این حق را پیدا کرده‌ایم.»

وی با بیان اینکه بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری ما در مرحله نرمش قهرمانانه قرار گرفته‌ایم خاطرنشان کرد: باید با استفاده از نرمش قهرمانانه طوری عمل کنیم که از این مرحله بگذریم.

نماینده مردم بروجرد در مجلس شورای اسلامی با اشاره به طرح دوفوریتی اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام اظهار داشت: این طرح در طول روزهای گذشته تهیه شده و منتخب هر دو فراکسیون مجلس یعنی فراکسیون های اصولگرایان و اصولگرایان رهروان ولایت است».

بروجردی ادامه داد: طرح مذکور در جلسات متعدد و طولانی که حتی در جمعه نیز وقتی به آن اختصاص داد نهایی شد. البته ما در جلسه آخر طی نشستی چند ساعته با حضور آقای لاریجانی مباحث را جمع‌بندی کردیم و در گزارش پایانی برجام نیز به صراحت گفتیم که مجلس طرح دوفوریتی را ارائه می‌کند.

بروجردی در همین زمینه گفت: 6 کشور طرف مذاکره با کشورمان بر اساس توافق مراحل قانونی را طی کردند و امروز نوبت جمهوری اسلامی ایران است که در این زمینه تصمیم‌گیری کند.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه نقاط ضعفی در برجام وجود دارد،‌تصریح کرد: برجام محصول یک تصمیم ملی است، شورای عالی امنیت ملی به عنوان عالی‌ترین مرکز نظام در تصمیمات سیاسی و نظامی آن را تأیید کرده است. البته با وجود آن با توجه به نظر مقام معظم رهبری باید مجلس نیز در این زمینه تصمیم‌گیری کند.

رسایی در اخطار قانونی:

انتساب برخی موضوعات به دفتر رهبری باید بررسی شود/دفاع یک ساعته لاریجانی از طرح هسته‌ای خلاف قانون و عدالت است

حمید رسایی نماینده مردم تهران در مجلس در جریان بررسی دو فوریت طرح اقدام متناسب با متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام، در اخطاری قانونی اظهار داشت: آقای لاریجانی شما در جلسه غیرعلنی صبح امروز یک ساعت در دفاع از این طرح سخنرانی کردید که خلاف عدالت و قانون است.

وی افزود:‌همچنین هیأت رئیسه مجلس اجازه تکثیر و توزیع طرح دیگری درباره برجام را نداد که این موضوع هم خلاف قانون و عدالت است، همچنین آقای لاریجانی! در سخنرانی صبح امروز در جلسه غیرعلنی موضوعاتی را به دفتر مقام معظم رهبری منتسب کردید که این موارد هم باید بررسی شود.

رسایی همچنین گفت: آقای لاریجانی! شما در جلسه صبح امروز گفتید که «از دفتر مقام معظم رهبری تماس گرفتند و گفته‌اند چرا زودتر درباره برجام تصمیم‌گیری نمی‌کنید»، انتساب چنین مواردی به دفتر رهبر معظم انقلاب باید بررسی شود.

در ادامه علی لاریجانی رئیس مجلس در پاسخ به این اخطار رسایی گفت: ما جلسات غیرعلنی زیادی را برگزار می‌کنیم و رئیس جلسه و تعدادی از نمایندگان در جلسات غیرعلنی سخنرانی می‌کنند، خود شما و آقای حسینیان هم در جلسه‌ای غیرعلنی صحبت کردید و نظراتتان را گفتید، آقای مکارم شیرازی هم نامه‌ای درباره برجام به مجلس نوشته‌اند.

مخالفت مجلس با دوفوریت طرح اقدام متناسب دولت در اجرای برجام/ نمایندگان به یک فوریت رأی مثبت دادند

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نشست علنی خود پس از استماع گزارش کمیسیون ویژه بررسی برجام مجلس خلع دوفوریتی اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام را بررسی کردند.

وکلای ملت پس از بحث و تبادل‌نظر با 159 رأی موافق، 62 رأی مخالف و 10 رأی ممتنع از مجموع 247 نماینده در صحن علنی مجلس به درخواست دوفوریت این طرح رأی منفی دادند. وکلای ملت همچنین با 168 رأی موافق، 57 رأی مخالف و 9 رأی ممتنع یک فوریت این طرح را مصوب کردند.

*انتقاد نمایندگان از خرابی دستگاه‌های اخذ رأی/ لاریجانی: راه‌حل تشکیک در آرا در آیین‌نامه آمده است

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نشست علنی امروز یکشنبه پارلمان درخواست دوفوریت طرح اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام را بررسی و در نهایت به یک فوریت آن رأی مثبت دادند. پس از رأی‌گیری برای این طرح، جمعی از نمایندگان با جمع شدن در جایگاه هیأت رئیسه تأکید کردند که دستگاه اخذ رأی صحن علنی مجلس خراب بوده و به همین دلیل آرای مربوط به این طرح به صورت صحیح اخذ نشده است.

لاریجانی در واکنش به این اقدام نمایندگان، گفت: «اگر در این زمینه تشکیک کرده‌اید آیین‌نامه‌ راه‌حل آن را گفته است، این جمع شدن معنایی ندارد».

وی اضافه کرد: ما برای این طرح 164 رأی نیاز داشتیم که طرح 159 رأی آورده بنابراین 5 رأی کم آورده است؛ آقایان گفتند کسانی رأی داده‌اند اما رأی خوانده نشده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی در همین زمینه تصریح کرد: از نظر اقدامات آیین‌نامه‌ای راه‌حلی در این جا نداریم اما در کل اگر تشکیکی در رأی‌گیری است چون همیشه ما با همین دستگاه رأی‌گیری می‌کنیم من نمی‌توانم رأی‌ها را تغییر دهم و باید به آیین‌نامه مراجعه کرد.

مجلس به کلیات طرح الحاق دو تبصره به ماده 241 لایحه اصلاح قانون تجارت رأی موافق داد

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی امروز یکشنبه 12 مهر ماه به کلیات طرح یک فوریتی الحاق دو تبصره به ماده 241 لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت (مصوب 1347) رأی موافق دادند.

بر اساس این گزارش وکلای ملت با 129 رأی موافق، 33 رأی مخالف و 25 رأی ممتنع  از مجموع 240 رأی به کلیات طرح مزبور رأی موافق دادند.

توکلی در موافقت با طرح دو فوریتی برجام:

*دو فراکسیون عمده مجلس در تهیه طرح برجام مشارکت داشته‌اند/ طرح بر اساس ایرادات برجام تهیه شده است

احمد توکلی نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در ادامه در موافقت با دو فوریت طرح «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» گفت:‌من اولین نفری بودم که درباره برجام اظهار نظر کردم و در این باره نامه‌ای خصوصی به آقای رئیس‌جمهور و نیز وزیر امور خارجه نوشتم که البته رسانه‌ای نشد و البته آقای ظریف به طور مفصل پاسخ من را دادند.

وی با تاکید بر اینکه حق بود که دولت در این باره لایحه دهد،‌ اظهار داشت: دولت به تکلیف قانونی خود در این زمینه عمل نکرد.

توکلی با یادآوری تاکید رهبر معظم انقلاب اسلامی بر عدم اختلاف و دو دستگی ملی و نیز میان سیاستمداران که باید آویزه گوش نمایندگان باشد،‌گفت: در تهیه این طرح همه اعضای دو فراکسیون عمده مجلس مشارکت داشتند و فکر می‌کنم اصلاح‌طلبان با آن مخالفتی نداشته باشند.

وی ادامه داد:‌ اینکه همه ایرادات برجام را پشت تریبون مطرح کنیم ممکن است دشمن عنوان دارد که سیاستمداران شما هم مانند ما فکر می‌کنند.

نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی گفت: من به عنوان یک اقتصاد‌دان می‌گویم اگر این طرح را به سرانجام نرسانیم دچار مشکل می‌شویم و الان باید بیشتر نگران نقشه‌های  دشمن برای نفوذ باشیم.

توکلی با اشاره به اینکه طرح «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» را بر اساس ایرادات برجام تهیه کرده‌ایم، گفت: دنیا بداند که نظر رسمی مجلس شورای اسلامی همین گزارشی است که کمیسیون برجام تهیه کرده است اما باید با دولت همکاری کنیم و هر چه زودتر تکلیف را روشن کنیم که به نفع ملت است.

بوترابی‌فرد: نیروی انتظامی ستون فقرات امنیت کشور است

حجت‌الاسلام سیدمحمدحسن ابوترابی‌فرد نایب رئیس اول مجلس شورای اسلامی که اداره بخشی از جلسه علنی صبح امروز یکشنبه 12 مهر مجلس را بر عهده داشت به جمعی از دانشجویان دانشگاه علوم انتظامی که میهمان صحن علنی بودند خوش‌آمد گفت.

وی از نیروی انتظامی به عنوان ستون فقرات امنیت کشور یاد کرد و گفت: آرزو توفیق روز افزون برای دانشجویان دانشگاه علوم انتظامی داشته و امیدوارم در پاسداری از حقوق شهروندان و پیمودن نقشه راهی که رهبر معظم انقلاب پیش‌روی نیروی انتظامی گذاشتند موفق باشند.

رسایی در مخالفت با فوریت طرح هسته‌ای:

چه کسی گفته شورایعالی امنیت ملی بازدید از پارچین را تصویب کرده/رأی به طرح هسته‌ای مشروع نیست

حجت‌الاسلام حمید رسایی نماینده مردم تهران و نایب‌رئیس کمیسیون اصل90 مجلس شورای اسلامی در نشست علنی صبح امروز (یکشنبه) پارلمان در سخنانی به عنوان دومین مخالفت دو فوریت طرح «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» اظهار داشت: طبق اصول 77 و 125 قانون اساسی دولت موظف است برای همه موافقت‌نامه‌ها و مقابله‌نامه‌ها به مجلس لایحه بدهد.

وی افزود: امروز مجلس در حال تصمیم‌گیری درباره یک موافقت‌نامه در قالب یک طرح است نه لایحه، طبق قانون دولت باید لایحه برجام را تقدیم مجلس می‌کرد نه اینکه امروز مجلس موضوع مهمی مانند برجام را در قالب یک طرح مورد رسیدگی قرار دهد، این یک اشکال و ایراد قانونی است.

رسایی همچنین گفت: رأی به طرح مذکور یا رد آن مهمترین موضوعی است که مجلس نهم در تاریخ چهار ساله خود می‌خواهد آن را بررسی کند، مردم چشم‌انتظارند و به ما اعتماد کردند، مردم نمی‌دانند واقعیت چیست، برجام متن بسیار طولانی است.

رسایی در ادامه با اشاره به فرمایشات رهبر معظم انقلاب مبنی بر در نظر گرفتن مجاری قانونی در بررسی برجام، تصریح کرد: رأی امروز مجلس رأیی است که وقتی ما را در قبر می‌گذارند باید بتوانیم درباره علت آن پاسخ دهیم، از آنجایی که دولت لایحه برجام را تقدیم مجلس نکرده و به قانون عمل نکرده است،‌نمایندگان مجلس مجبور شده‌اند طرح دو فوریتی را درباره اجرای برجام ارائه دهند، اما باید بدانید دولتی که به قانون عمل نمی‌کند و لایحه برجام را به مجلس ارائه نمی‌دهند، به این طرح شما هم حتی اگر قانونی شود، عمل نخواهد کرد، فقط فرق آن این است که مهر تأئید مجلس با تصویب این طرح، به دولت اجازه اجرای برجام را می‌دهد، مهر تأئید مجلس پای سند توافقی می‌آید که به ضرر ملت ایران است، واقعیت درباره برجام به این ملت گفته نشده است، ما هم در این موضوع شریک خواهیم شد.

نماینده تهران در مجلس در بخش دیگری از سخنانش یادآور شد: اگر قانون مهم بود و دولت می‌خواست به قانون عمل کند، خطوط قرمز ترسیم شده توسط مقام معظم رهبری را رعایت می‌کرد، اگر قانون مهم بود، دولت به قانون الزام به حفظ حقوق و دستاوردهای هسته‌ای عمل می‌کرد، اگر قانون مهم بود دولت لایحه برجام را به مجلس ارائه می‌داد.

وی همچنین تصریح کرد: اگر دولت می‌خواست به قانون عمل کند قبل از اظهارنظر مجلس درباره برجام، نسبت به اجرای آن اقدام نمی‌کرد، رفتند از پارچین بازدید کردند آن هم قبل از آنکه مجلس نظرش را درباره برجام اعلام کند، خانم موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بیشتر از این دولت نظر مجلس ایران برایش اهمیت دارد، خانم موگرینی گفته بود تا زمانی که نظر مجلس ایران اعلام نشود، درباره اجرای برجام تصمیم‌گیری نمی‌کنیم ولی دولت قبل از اظهارنظر مجلس درباره برجام، کارش را انجام داد.

وی یادآور شد: آقای بروجردی می‌گوید بازدید از پارچین با تأئید شورای عالی امنیت ملی انجام شده است، چه کسی گفته شورای عالی امنیت ملی بازدید از پارچین را تصویب کرده است؟ طبق اصل 176 قانون اساسی مصوبات شورای عالی امنیت ملی تا زمانی که به تأئید رهبر معظم انقلاب نرسد، قابلیت اجرا ندارد و قانونی نیست،‌ رهبر معظم انقلاب نپذیرفتند و موضوع را به مجلس ارجاع دادند، بعد از اظهارنظر شورای عالی امنیت ملی که شروطی را این شورا تعیین کرده بود و البته تصویب هم نشده بود چون رأی‌گیری انجام نشده بود، رهبر انقلاب حاضر نشدند تا کنون سند برجام را در دستشان بگیرند.

نماینده تهران در مجلس در ادامه سخنانش با بیان اینکه ضمانت اجرایی این طرح چیست، گفت:‌ شما در این طرح شروطی را تعیین کرده‌اید اما دولت کار خودش را می‌کند و شروط مجلس را اجرایی نمی‌کند، کما اینکه تا کنون هم به قوانین تعیین شده توسط مجلس درباره هسته‌ای عمل نکرده است، رأی به این طرح واقعاً مشروع نیست و باید روی طرح‌های دیگری که در مجلس مطرح است نیز فکر کنیم، هیچ طرحی به دنبال رد مطلق برجام نیست.

رسایی در پایان خاطرنشان کرد: گفته شده فراکسیون اصولگرایان یک طرحی را درباره هسته‌ای ارائه داده است در حالی که اینطور نیست و امضای افراد شاخصی مانند آقایان بذرپاش، زارعی، حداد عادل و زاکانی در این طرح نیست.

لاریجانی در موافقت با فوریت طرح هسته‌ای:

*تأخیر در تصویب طرح هسته‌ای به ضرر ایران است/ باید شاهد لغو همه تحریم‌ها پس از اجرای برجام باشیم

علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی طی سخنانی به عنوان دومین و آخرین موافق دو فوریت طرح «اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام»، اظهار داشت: عده‌ای می‌گویند این طرح نسبتی با گزارش کمیسیون برجام ندارد، در حالیکه اینطور نیست، در بند اول پیشنهادات کمیسیون برجام آمده که باید طرح دوفوریتی ارائه و الزاماتی تعیین شود، بنابراین ارائه طرح دوفوریتی اجرای اولین پیشنهاد کمیسیون برجام است.

وی افزود: کمیسیون به این نتیجه رسیده بود که طرح دوفوریتی ارائه شود، از آنجایی که موضوع هسته‌ای یک مسئله ملی است و باید طرح‌ها با اجماع نمایندگان مجلس ارائه می‌شد، لذا کمیته‌ای 6 نفره از دو فراکسیون اصولگرایان و رهروان تشکیل شد و طی روزهای پنج‌شنبه و جمعه برای بررسی طرح دوفوریتی مذکور تشکیل جلسه دادند،‌روز گذشته هم بنده در جلسه این کمیته حضور یافتم و این طرح را جمع‌بندی کردیم.

وی افزود: جلساتی با حضور تعدادی از اعضای فراکسیون رهروان و اصولگرایان از جمله آقایان حدادعادل،‌ بذرپاش، حقیقت‌پور، جلالی، بروجردی، زارعی،‌ احمد توکلی و آقایان دیگر تشکیل دادیم، آیا قرار نشد سه نفر از فراکسیون اصولگرایان و سه نفر از فراکسیون رهروان بنشینند و این طرح را آماده کنند، بنابراین ما آن فرمایشی که موضوع هسته‌ای یک مسئله ملی است و باید با اجماع پیش برود را انجام دادیم و این مسیر را قبول داشتیم.

رئیس مجلس با بیان اینکه هر انسانی که صحنه بین‌المللی را ببیند و با شرایط آشنا باشد، متوجه می‌شود که نباید در تصویب این موضوع تأخیر شود، گفت: ما تصور می‌کردیم کنگره آمریکا برجام را رد می‌کند و سپس اوباما آن را وتو می‌کند، اما اینگونه نشد و زمان اجرای برجام جلو افتاد، ما متناسب با این موضوع نتوانستیم برجام را سریع‌تر بررسی کنیم و تأخیر صورت گرفت و امروز هم هرچه در بررسی این موضوع تأخیر شود به نفع ما نیست بلکه به ضرر ماست.

وی با بیان اینکه طرح هسته‌ای با بندهای گزارش کمیسیون مغایرتی ندارد، تأکید کرد: در بند 6 گزارش کمیسیون روی حساسیت مراکز نظامی و دفاعی کشور تأکید شده است، این موضوع در طرح هسته‌ای هم مطرح شده که هیچگونه بازدیدی از مراکز نظامی و حساس نباید انجام شود، بنابراین این موضوع را آورده‌ایم، در بند 7 گزارش کمیسیون برجام هم آمده که از طریق اجرای برجام ممکن است در کشور ما نفوذ کنند، در طرح هسته‌ای با توجه به این بند گزارش کمیسیون برجام ذکر شده که شورای عالی امنیت ملی باید طرحی بدهد که جلوی نفوذهای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی دشمن گرفته شود.

وی بر همین اساس یادآور شد: در مورد بند 8 گزارش کمیسیون برجام نیز در طرح هسته‌ای آمده که اگر طرف مقابل شروع به تهدید ایران بکند، و بنای همکاری را به تهدید تبدیل کند، برجام و همکاری‌های داوطلبانه تغییر پیدا می‌کند.

لاریجانی خاطرنشان کرد: در بخش دیگری از گزارش کمیسیون برجام آمده که لغو تحریم‌ها باید روشن شود، با توجه به این پیشنهاد کمیسیون در طرح هسته‌ای تأکید شده که یکی از الزامات دولت این است که لغو همه تحریم‌ها را باید شاهد باشیم و شورای عالی امنیت ملی هم در این زمینه باید قضاوت کند نه فقط دولت؛در جای دیگری در گزارش کمیسیون برجام درباره فعالیت‌های دفاعی ایران نکاتی مطرح شده، ما هم در طرح هسته‌ای نه تنها درباره بحث پدافند گفته‌ایم که همه فعالیت‌های نظامی کشور در زمینه هوایی، دریایی، زمینی و موشکی با قوت و جدیت برنامه‌ریزی و اقدام خواهد شد. ما برخی از ملاحظات دیگر را هم در طرح هسته‌ای قید کرده‌ایم.

لاریجانی اضافه کرد: تمام بندهای ذکر شده در طرح هسته‌ای داهیانه مطرح شده و بر اساس نوع رفتار بیگانگان و اگر بخواهند به جمهوری اسلامی ایران تعدی کنند یا تحریم‌ها را به بهانه دیگری بازگردانند، ما اقدام متقابل را انجام خواهیم داد و با پیش‌بینی‌هایی که در این طرح در نظر گرفتیم، جلوی چنین تعدی‌هایی گرفته خواهد شد. خواهش ما این است که با توجه به زمان و شرایط بین‌المللی، کمک کنید که این دو فوریت رأی بیاورد و ما در روزهای آینده جزئیات این طرح را بررسی کنیم.

در صحن علنی مجلس:لایحه اصلاح قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز اعلام وصول شد

علیرضا منادی عضو هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی امروز لایحه اصلاح قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز را اعلام وصول کرد.

*رکود در فعالیت شرکت شهرک‌های صنعتی «نعمت‌زاده» را به مجلس کشاند

محمد دهقان عضو هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی پیش از پایان نشست علنی امروز (یکشنبه) پارلمان موارد اعلام وصولی را قرائت کرد.

بر این اساس، سؤال ملی نادر قاضی‌پور نماینده ارومیه در مجلس از نعمت‌زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت درباره علت رکود در فعالیت شرکت شهرک‌های صنعتی کشور اعلام وصول شد.

همچنین زهره طبیب‌زاده نماینده تهران از طرح سؤال خود از چیت‌چیان وزیر نیرو که درباره علت عدم مدیریت بهینه مصرف آب در کشور بود، انصراف داد که اعلام وصول شد.

*جلسه آینده: فردا دوشنبه

شست علنی صبح امروز نمایندگان مجلس شورای اسلامی دقایقی قبل با اعلام ابوترابی‌فرد نایب رئیس اول مجلس که در غیاب لاریجانی ریاست ساعتی از صحن علنی را بر عهده داشت، پایان یافت.

ابوترابی‌فرد پیش از پایان صحن علنی اعلام کرد که جلسه بعدی مجلس فردا (دوشنبه) 13 مهر با دستور کار اعلام شده تشکیل می‌شود.

وکلای ملت در این جلسه، گزارش کمیسیون ویژه بررسی برجام در مجلس را مورد بحث و بررسی قرار داده و سپس دوفوریت طرح هسته‌ای را مورد رسیدگی قرار داده و با «یک فوریت» آن موافقت کردند.

انتهای پیام/